Czy człowiek świeci w ciemności? Tak, ale nie zobaczysz tego gołym okiem

Człowiek świeci, ale za słabo dla naszych oczu

Najważniejsze jest tu słowo „słabo”. Człowiek nie świeci jak ekran telefonu, świeczka ani latarka. To światło jest tak delikatne, że nawet w idealnie ciemnym pokoju nie zobaczysz wokół dłoni ani twarzy żadnej poświaty.

W badaniu opublikowanym w PLOS ONE naukowcy obrazowali ultra-słabą spontaniczną emisję fotonów z ludzkiego ciała za pomocą bardzo czułego systemu z kamerą CCD. Autorzy wskazywali, że emisja jest około tysiąc razy słabsza niż próg czułości ludzkiego oka.

Fakt, że ciało emituje światło, nie oznacza, że człowiek świeci w sposób widoczny. Oznacza tylko, że żywe komórki wytwarzają pojedyncze fotony na ekstremalnie niskim poziomie, a specjalistyczna aparatura potrafi je zarejestrować.

Skąd bierze się to niewidzialne światło?

Źródło tego zjawiska jest w komórkach. Organizm cały czas pracuje: oddycha, przetwarza energię, naprawia uszkodzenia, uruchamia reakcje chemiczne i utrzymuje temperaturę. W tle tych procesów zachodzą reakcje oksydacyjne, czyli związane między innymi z przemianami tlenu i energii.

Właśnie przy takich procesach mogą powstawać cząsteczki w stanie wzbudzonym. Gdy wracają do niższego poziomu energii, część tej energii może zostać wypromieniowana jako foton, czyli najmniejsza porcja światła.

To dlatego badacze łączą ultra-słabą emisję fotonów z metabolizmem i procesami oksydacyjnymi. Nie jest to osobny „system świecenia” w człowieku, tylko bardzo subtelny skutek uboczny chemii życia. Komórki nie świecą po to, żeby coś nam pokazać. One po prostu pracują.

Biofotony: chemia komórek, nie magia

Słowo „biofotony” może brzmieć jak termin z pogranicza nauki i fantazji, ale w podstawowym znaczeniu jest proste. Chodzi o bardzo słabe fotony emitowane przez organizmy żywe. Takie zjawisko obserwowano w komórkach, tkankach, roślinach i u ludzi.

Problem zaczyna się wtedy, gdy naukowe pojęcie zostaje wyrwane z kontekstu. Biofotony nie są dowodem na nadnaturalne właściwości ciała. Nie oznaczają też, że na podstawie samego „blasku” można łatwo odczytać, co komu dolega.

Badania nad ultra-słabą emisją fotonów są interesujące właśnie dlatego, że pokazują coś subtelnego: żywy organizm nie jest chemicznie nieruchomy nawet wtedy, gdy człowiek siedzi bez ruchu w ciemnym pokoju. Pod powierzchnią skóry trwa ogromna liczba reakcji, których nie widzimy, ale które aparatura może pośrednio wychwycić.

Dlaczego twarz może świecić inaczej niż reszta ciała?

W badaniach obrazujących emisję światła z ludzkiego ciała zauważano, że różne części ciała nie muszą emitować go jednakowo. Szczególnie ciekawa bywa twarz. To logiczne, jeśli pomyśleć o niej nie jak o masce, ale jak o obszarze skóry z własną temperaturą, ukrwieniem, gruczołami i metabolizmem.

Twarz jest stale wystawiona na światło, tlen, zmiany temperatury i kontakt ze środowiskiem. Skóra w różnych miejscach ma inną grubość, inną aktywność gruczołów i inne tempo procesów chemicznych. Dlatego mapa ultra-słabej emisji fotonów nie musi wyglądać jak jednolita sylwetka człowieka.

To nie znaczy, że mamy w sobie widzialną poświatę układającą się w czytelny komunikat. Znaczy raczej, że ciało jest biologicznie nierównomierne. Różne obszary pracują trochę inaczej, więc ich ultra-słaba emisja też może się różnić.

Czy to światło zmienia się w ciągu dnia?

Tak — i to jest jeden z najbardziej zaskakujących elementów tej historii. W badaniu z użyciem czułej kamery CCD naukowcy rejestrowali zmiany emisji w ciągu dnia. Wynik był ciekawy, bo ciało nie świeciło na stałym poziomie. Emisja miała rytm.

To pasuje do biologii. Człowiek nie działa identycznie rano, po południu i w nocy. Zmienia się temperatura ciała, poziom aktywności, rytm metaboliczny, stan skóry i wiele procesów regulowanych przez zegar biologiczny. Skoro źródłem emisji są procesy chemiczne w komórkach, ich zmienność może przekładać się na zmienność ultra-słabego światła.

Najciekawsze jest więc nie to, że człowiek „świeci”, ale że nawet ten niewidzialny blask może odzwierciedlać rytm pracy organizmu. Nie jako prosty kod do diagnozy, tylko jako subtelny fizyczny ślad procesów, które i tak dzieją się przez cały czas.

Co naprawdę pokazują takie badania?

Takie badania pokazują przede wszystkim, jak dużo dzieje się w człowieku poza zasięgiem codziennego doświadczenia. Patrzymy na skórę i widzimy powierzchnię. Aparatura widzi coś jeszcze: ekstremalnie słabą emisję fotonów, związaną z procesami metabolicznymi i reakcjami oksydacyjnymi.

Nie trzeba robić z tego sensacji. Spokojne wyjaśnienie jest tu mocniejsze. Człowiek świeci w ciemności, ale nie jak bohater filmu science fiction. Świeci tak słabo, że potrzebna jest specjalistyczna kamera, ciemne warunki i odpowiednia metoda pomiaru.

To zjawisko jest mocne właśnie przez skalę. Z jednej strony ciało wygląda zwyczajnie. Z drugiej — w każdej sekundzie zachodzi w nim chemia tak intensywna, że zostawia po sobie ślad w postaci pojedynczych fotonów. Nie widzimy tego światła, ale ono przypomina, że życie jest ciągłym ruchem energii na poziomie komórek.

Zobacz tez

• Czy banany są radioaktywne? Wszystko przez potas-40
• Ile waży powietrze nad twoją głową?
• Dlaczego ocean nie miażdży wszystkiego tak, jak podpowiada intuicja?

Najczęstsze pytania

Źródła

• Kobayashi M., Kikuchi D., Okamura H., „Imaging of Ultraweak Spontaneous Photon Emission from Human Body Displaying Diurnal Rhythm”, PLOS ONE, 2009
• PubMed — Imaging of ultraweak spontaneous photon emission from human body displaying diurnal rhythm
• Mould R.R., „Ultra weak photon emission — a brief review”, 2024
• Burgos R.C.R. et al., „Ultra-Weak Photon Emission as a dynamic tool for monitoring oxidative stress metabolism”, Scientific Reports, 2017
• Evident Scientific — Human Vision and Color Perception